Mỹ “đi dây” ở Ai Cập

 SGTT.VN - Hôm 15.7, trợ lý ngoại trưởng Mỹ William Burns đã thăm viếng chính thức các lãnh đạo tạm của Ai Cập ở Cairo, giữa lúc Ai Cập chuẩn bị đối mặt với những cuộc biểu tình mới của phe ủng hộ tổng thống bị lật đổ Mohammed Morsi. Burns là nhân viên cao cấp trước nhất của Mỹ đến thăm Ai Cập kể từ khi Morsi mất chức vào ngày 3.7 – một biến cố chia rẽ sâu sắc tầng lớp Ai Cập và đe dọa hủy hoại những cố kỉnh đưa giang san này đến một hệ thống thống trị dân chủ. 

Trợ lý ngoại trưởng Mỹ William Burns (giữa phải), hội nghị với tổng thống tạm Ai Cập (phải), trong khi đại sứ Mỹ tại Ai Cập Anne Patterson đang lắng tai (thứ hai từ bên trái), tại dinh tổng thống ở Cairo hôm 15.7.Ảnh: AP  tiếp đảo chính Gần hai tuần sau khi bị lật đổ, Morsi vẫn bị nhốt ở một nơi bí ẩn, trong khi nhiều thành viên và lãnh đạo của tổ chức Anh em Hồi giáo bị bắt giữ, ba mạng vệ tinh của Hồi giáo bị đóng cửa. Hôm 14.7, ủy viên công tố đóng băng tài sản tài chính của các lãnh đạo cấp cao của Anh em Hồi giáo. Sáng sớm 15.7, các chiến binh Hồi giáo trên bán đảo Sinai bắn đạn pháo trúng một ô tô buýt, giết chết ba người và làm bị thương 17 người. Rời khỏi nơi đóng đô chính, hàng ngàn người ủng hộ Morsi tràn trề một quảng trường lớn, chặn một cây cầu là mạch liên lạc chính của thành thị. Họ đốt vỏ xe làm trở lực vật và ném đá vào cảnh sát dùng lựu đạn cay, trong khi phe chống Hồi giáo lao vào đánh và kéo lê một số người đến trạm cảnh sát. Nhóm ủng hộ Morsi cũng tụ hợp ở đại học Cairo, bên kia sông Nile và ở nhiều thành thị khác trên khắp Ai Cập. chí ít 22 người bị thương trong các vụ đụng độ ở Cairo. đảo chính đề đạt một sự sụp đổ gần như hoàn toàn trong đời sống chính trị của Ai Cập. Các ứng viên Hồi giáo từng chiếm đến 3/4 số ghế trong bầu cử quốc hội trước. Nhưng, giờ đây, người Hồi giáo lên án vụ lật đổ Morsi của quân đội là một cuộc bạo động phạm pháp một chính phủ dân cử. Họ từ khước thương thuyết với các nhân viên do quân đội chỉ định, cũng không dự kế hoạch của một tiến trình chính trị mới. Thế “đi dây” của Mỹ Theo Kathryn Stapley của France 24, các chiến trận ủng hộ và chống Morsi đều không hoan nghênh chuyến đi của Burns, cho dù Mỹ trợ cấp Ai Cập mỗi năm 1,3 tỉ USD. Những thanh niên từng vận động kiến nghị Tamarod, đảng Hồi giáo cực cổ hủ Al Nour và các nhân viên của Anh em Hồi giáo, sờ soạng đều nói họ sẽ không gặp Burns. Chiến dịch Tamarod dẫn đầu cuộc biểu tình ngày 30.6 lật đổ Mohammed Morsi từ khước gặp Burns, vì cho rằng Mỹ đứng về phía Anh em Hồi giáo. Trong khi đó, phe ủng hộ Morsi lên án Mỹ đứng về phía quân đội, vì Washington từ khước gọi vụ lật đổ Morsi là một cuộc bạo động quân sự chống một lãnh đạo được bầu một cách dân chủ. Được biết theo các điều khoản của luật trợ giúp nước ngoài năm 1961, Mỹ phải đình chỉ trợ cấp nước ngoài cho bất cứ nước nào mà lãnh đạo được bầu bị lật đổ trong một cuộc bạo động. Cho đến nay Washington từ khước gọi lật đổ Morsi là một cuộc bạo động. Theo các chuyên gia, đây là một cố kỉnh của chính phủ Obama nhằm duy trì ảnh hưởng ở nước Arập đông dân nhất thế giới, có cùng một biên cương và một hiệp định hòa bình với Israel. Hôm 15.7, trong tuyên bố rõ ràng nhất cho đến nay về phía Mỹ đối với việc lật đổ tổng thống Mohammed Morsi, phái viên Burns khẳng định Mỹ không dạo áp đặt mô hình của mình ở Ai Cập, rằng ông không ảo mộng về thái độ hiềm nghi Mỹ của nhiều người Ai Cập, nhưng nhấn mạnh rằng Mỹ không ủng hộ cá nhân hay đảng phái nào ở Ai Cập, mà chỉ ủng hộ những nguyên tắc của dân chủ nhiều đảng phái. viên chức ngoại giao cao cấp của Mỹ cũng cảnh báo rằng các tướng lĩnh sẽ phá hủy “cơ hội thứ hai” của Ai Cập vào một thời kỳ chuyển tiếp dân chủ, nếu chính phủ nhất thời mới nối đàn áp những người Hồi giáo ủng hộ Morsi. Theo Omar Ashour, chuyên gia về Trung Đông tại đại học Exeter, Mỹ đang thận trọng trong thế cờ với quân đội Ai Cập và tổ chức Anh em Hồi giáo để trấn an cả hai bên: “Tôi nghĩ Mỹ sẽ ráng hành động như là bên bảo đảm bất cứ thỏa thuận nào được ký giữa hai bên. Họ có một vài lá bài để gây sức ép với quân đội. Họ cũng sẽ nói với Anh em Hồi giáo rằng các ông đang làm thua Cairo cùng phần còn lại của Ai Cập, và chúng tôi có thể bảo đảm các ông được dự chính trường cũng như ngăn chặn đàn áp đang diễn ra cho các thành viên của tổ chức Hồi giáo”. Tiến trình chính trị mới của Ai Cập Một “lộ trình” chuyển tiếp của chính phủ do quân đội chỉ huy nhằm “đẩy nhanh Ai Cập trở lại một chính phủ dân cử càng sớm càng tốt”. Hiện tại, kế hoạch này dự kiến chọn một ban hội thẩm gồm mười người để soạn thảo một bản hiến pháp điều chỉnh trong chưa đầy một tháng, và hai tháng sau đó, một hội đồng 50 người sẽ được chỉ định từ các khu vực cử tri khác nhau để xem lại kế hoạch. Chương trình cải tổ gần như ngay sau đó sẽ được trưng cầu dân ý. Tuy nhiên, theo các học giả về luật pháp, lộ trình này ít có chỗ cho nhân dân bàn cãi hay dự. Võ Phương ( France 24, New York Times )