Tư duy đương đại là tất yếu
Giả dụ trước đây, các tác phẩm múa thường tụ tập khai thác những đề tài vốn đã trở nên ước lệ, cùng với lối biên đạo tuân thủ những chuẩn truyền thống, thì hiện tại, trong điều kiện hội nhập, đòi hỏi phải có những đề tài và cách làm mới. Theo nghệ sĩ Trịnh Quốc Minh, đây là một nhu cầu thiết thực, bởi việc giao lưu, hòa nhập vào dòng chảy của thế giới là hướng đi tất yếu để múa phá bỏ bức tường ngăn cách với công chúng, đáp ứng được nhu cầu thẩm mỹ của công chúng hiện đại.
Một cảnh trong vở múa “sương sớm” do các nghệ sĩ của nhóm Arabesque biểu diễn. Ảnh: Minh Đức - TTXVN |
Quả tình, múa chẳng thể chỉ mãi bó hẹp trong những lệ luật, công thức cũ, mà cần có sự bứt phá. Ngay trong quá trình thực hiện, nhiều nghệ sĩ đã cảm nhận rõ sự mâu thuẫn giữa thói quen quy chuẩn cũ với nhu cầu hiện đại. San sẻ kinh nghiệm của bản thân, biên đạo múa Quỳnh Lan cho biết: “Tôi chịu ảnh hưởng sâu sắc của những lý luận truyền thống về múa. Nhưng trong quá trình làm việc, những quan điểm mà tôi được học đã có sự mâu thuẫn với tư duy sáng tạo hiện đại”. Trước kia, người ta quan niệm trong tác phẩm múa thì múa phải là trọng tâm. Nhưng với tư duy và nhu cầu đương đại thì các loại hình có thể phối hợp để trở thành nghệ thuật tổng hợp…
Để tìm hướng đi cho nghệ thuật múa, biên đạo Quỳnh Lan cũng như nhiều biên đạo trẻ khác cùng thời, đã quyết định tìm sự bứt phá. “Trước đây, ta cứ quan niệm rằng: Đưa một đạo cụ lên sân khấu thì phải khẩn hoang triệt để đạo cụ đó, khiến cho nhiều tác giả, trong đó có chính tôi, loay hoay đủ cách để dùng triệt để đạo cụ mà quên mất mạch chính của tác phẩm. Giờ thì tôi nghĩ không cần thiết phải như thế, đạo cụ chỉ là một cái cớ và không nhất mực phải xoáy vào”, Quỳnh Lan nói.
Sự bứt phá này không hẳn đã nhận được ý kiến trong nghề đồng tình. Chính hội nghề nghiệp là Hội nghệ sĩ múa Việt Nam cũng “lửng lơ”, chưa thực thụ tôn trọng vấn đề hội nhập trong múa. Nhưng những tác phẩm múa đương đại có chất lượng lần lượt ra đời đã là câu đáp khẳng định quyết tâm của các nghệ sĩ trẻ. NSƯT Thái Phiên, Trưởng ban Lý luận phê bình Hội nghệ sĩ múa Việt Nam, cũng phải thừa nhận: Sự có mặt của múa hiện đại đã làm phong phú, đa dạng thêm cho nghệ thuật múa nước nhà. Ông cho biết: “Các tác phẩm múa đương đại đã đáp ứng xu thế thời đại, đặc biệt đáp ứng được xu thế của giới trẻ không rề rà, chậm rãi quy phạm so với múa truyền thống. Có không ít tác phẩm tốt, kết hợp nhuần nhuyễn yếu tố dân gian và hiện đại như “Nữ thần đen” của Trần Ly Ly, “Tiếng vọng núi rừng” của Anh Đức, rồi “Ngọn lửa Hà Thành” của tác giả Nguyễn Công Nhạc...”.
Vẫn khó đến với khán giả
Không thể phủ nhận những thành công về mặt nghệ thuật mà múa đương đại đã đạt được. Qua hơn 10 năm, múa hiện đại giờ không còn được coi là thí điểm nữa. Tuy nhiên, con đường đến với số đông khán giả vẫn khá gập ghềnh, gieo neo bởi nỗi lo muôn đời là kinh phí. Thừa nhận thực tại khó khăn chẳng của riêng múa đương đại, NSƯT Thái Phiên cho biết: “Có không ít tác phẩm sau khi tham dự các hội diễn hay những sự kiện lớp hầu như thường có nhịp đến được với số đông khán giả. Đơn cử vở “Ngọn lửa Hà Thành”, dù được đánh giá cao về chất lượng, song cũng chỉ đủ kinh phí diễn một vài buổi. Một tác phẩm quy mô với hàng trăm diễn viên cùng dàn nhạc rất khó lòng xuất hiện trên sàn diễn… ”.
Một lý do nữa khiến múa đương đại chưa được đông đảo công chúng biết đến là khán giả ở nước ta vẫn quen thưởng thức nghệ thuật có cốt tích, nên khi đột ngột tiếp xúc với vở múa hiện đại, họ không khỏi ngỡ ngàng. Tư duy kể chuyện trong múa đương đại khiến khán giả gặp khó khăn khi tiếp cận hơn là việc diễn giải các sự kiện. Chung quy lại cũng là do khán giả chưa có nhiều cơ hội biết đến các tác phẩm múa đương đại.
Hội nghệ sĩ múa Việt Nam luôn mong muốn có được một chương trình đáng giá để đưa tác phẩm múa đến gần hơn với công chúng, nhưng đó là điều không dễ dàng gì. Tuy nhiên, khó cũng phải làm, để đưa múa đến gần hơn với công chúng.
Khánh Nguyên
|
