Chiều ngày 31/7/2013, Bộ TT&TT đã tổ chức buổi họp báo giới thiệu Nghị định 72/2013/NĐ-CP (gọi tắt là Nghị định 72) về quản lý và cung cấp dùng dịch vụ Internet. Báo chí trong nước đã có nhiều bài viết về các vấn đề được đề cập đến trong Nghị định 72 trong đó có vấn đề về quản lý các trang thông báo điện tử cá nhân. Nhiều người đã hiểu không chuẩn xác nội dung của Nghị định, dẫn đến những bức xúc khi cho rằng: Nghị định cấm các cá nhân chủ nghĩa (chủ sở hữu trang thông báo điện tử cá nhân) san sớt và tổng hợp tin cẩn. Vậy thực tại, người sử dụng mạng xã hội (đặc biệt là người sử dụng mạng tầng lớp Facebook) có được san sớt tin tức không? Câu trả lời là: Có và Luật pháp VN chưa và sẽ không bao giờ ngăn cấm việc làm đó. Sự bức xúc của dư luận xuất phát từ cách hiểu sai nội dung Nghị định 72. Trong Điều 20 (Phân loại trang thông báo điện tử), Mục I (Chương III: Quản lý, Cung cấp và dùng thông tin trên mạng), Nghị định 72 nêu khái niệm: Trang thông báo điện tử cá nhân là trang thông tin điện tử do cá nhân chủ nghĩa thiết lập hoặc thiết lập thông qua việc sử dụng dịch vụ mạng từng lớp để cung cấp, trao đổi thông báo của chính cá nhân đó, không đại diện cho tổ chức hoặc cá nhân khác và không cung cấp thông tin tổng hợp. Có thể thấy, đây chỉ là điều khoản mà Bộ TT&TT sử dụng để phân loại (phân biệt) các loại hình trang thông tin điện tử chứ hoàn toàn không có ngụ ý cấm đoán hay ngăn chặn các hành vi của chủ sở hữu trang thông tin cá nhân. Tại Điều 10 (Quyền và bổn phận của người sử dụng Internet) và Điều 26 (Quyền và trách nhiệm của người dùng dịch vụ mạng từng lớp) của Nghị định 72 đã có những quy định khá cụ thể và chi tiết nhưng tịnh vô không có câu chữ nào biểu lộ ý chí “ngăn cấm người dùng mạng xã hội san sẻ (đăng lại) tin tưởng.#”. Trở lại với Điều 20, một số người sẽ thắc mắc về cụm từ “không cung cấp thông tin tổng hợp” và cho rằng đó là sự cấm đoán, thì tại mục 19, Điều 3 (Giải thích từ ngữ), Nghị định 72 đã nói như sau: thông tin tổng hợp là thông tin được tổng hợp từ nhiều nguồn thông báo về 1 hoặc nhiều lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội... Nhà báo Nguyễn Vạn Phú (Thời báo Kinh tế Sài Gòn) cho rằng, mực “không cung cấp thông báo tổng hợp” xuất hiện trong Nghị định 72, không chỉ áp dụng cho trang thông báo điện tử cá nhân mà còn xuất hiện trong các phần nói về “trang thông tin điện tử nội bộ” (tức của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp), “trang thông tin điện tử vận dụng chuyên ngành” (ví dụ của viễn thông, nhà băng) với nghĩa khá rõ là 3 loại hình trang thông tin điện tử này không được trích dẫn nguyên văn hay đúng hơn là trích lại toàn văn các nguồn tin trên báo chí chính thức. Cũng theo ý kiến của nhà báo Nguyễn Vạn Phú: “Quy định này nhằm chấm dứt tình trạng lấy lại tin bài trên các báo, đăng nguyên văn mà không xin phép, rồi đôi lúc còn sửa đổi nội dung, giật tít mang tính câu khách của nhiều trang mạng. Đây là chuyện bảo vệ quyền sở hữu trí não mà báo chí đã lên tiếng trong thời gian qua”.
Mở rộng vấn đề, thời kì vừa qua vấn đề bản quyền thông tin, bản quyền tác giả trên báo chí Việt Nam đang trở nên khá nóng bỏng trước tình trạng xuất hiện ngày càng nhiều các trang thông tin điện tử tổng hợp (trong đó có cả những trang thông tin điện tử do các cá nhân thiết lập trên các mạng từng lớp) “tầm gửi” bằng cách sao chép thông báo của báo chí chính thống. Trong buổi họp báo giới thiệu Nghị định 72, chiều ngày 31/7, Thứ trưởng thường trực Bộ TT&TT Lê Nam Thắng đã phát biểu: “Những thông báo tổng hợp, thông tin chính thức của các cơ quan báo chí còn liên can đến vấn đề bản quyền, vấn đề của cơ quan báo chí, chẳng thể lấy từ chỗ này đặt sang chỗ kia được, mà phải trích dẫn, xin phép, đồng ý. Hay, thông báo của các cơ quan Đảng, Nhà nước hoặc của các tổ chức, không thể lấy đưa lên rồi làm thành tin cậy của mình được. Đấy là qui định chung về Luật Dân sự và qui định của luật pháp về Luật Sở hữu trí tuệ”. Rõ ràng, đối tượng và hành vi cần điều chỉnh mà Bộ TT&TT cũng như Nghị định 72 đang nhắm đến là vấn đề bản quyền, hoàn toàn khác so với cách hiểu (về quyền của người dùng mạng tầng lớp) của nhiều người. “Vì sao có thể khẳng định cách hiểu như trên? Bởi ngoài việc bản thân Nghị định 72 đã nói khá rõ ràng, Luật Sở hữu trí não có nói chuyện trích dẫn hợp lý (ý nói không trích gần hết tác phẩm và không làm sai ý) là chuyện thường ngày, không cần xin phép, không phải trả nhuận bút (và cố nhiên không ai cấm được)… Nghị định (72) làm sao cao hơn Luật được?”, nhà báo Nguyễn Vạn Phú kết luận. Lê Trí |
Thứ Năm, 1 tháng 8, 2013
Có sự hiểu thêm nhầm về Nghị định 72
